Хатылы Ньургун уола
“Кыһыл Знамя” орден кавалера, кыдыйааччылар роталарын командира, лейтенант, снайпер Егор Дмитриевич Доҕордуурап быйыл төрөөбүтэ 110 сылын туолла. Кулун тутар 19 күнүгэр Чурапчы киинигэр Иван Михайлович Павлов аатынан «Бойобуой Албан аат» тумэлигэр Е.Д.Доҕордуурап үбүлүөйдээх сылыгар анаммыт сырдык аатын үйэтитэр «Хатылы Ньургун уола» быыстапка арылынна.
Е.Д.Доҕордуурап 1916 сыллаахха кулун тутар 16 күнүгэр Чурапчы оройуонун Хатылы нэһилиэгэр төрөөбүтэ. Кини олоҕо Серафим Романович Кулачиков-Эллэй “Үс ыстыык үөһүгэр” диэн айымньытын ис хоһоонугар майгынныыр. Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, биир дойдулаахпыт, айар үлэтин саҕалаан эдэр хоһоонньут Дьөгүөр Доҕордуурап күн сиригэр 26 эрэ сыл олорон ааспыта. Дьөгүөр 5 саастааҕар 1921 сыллаахха, дьоно от сии Соловьев нэһилиэгэр киирэн кыстыы олордохторуна биир кыһыҥҥы түүн Бээппэ Кулаковскай салайар бандьыыттар этэрээттэрэ Уус Майа оройуонуттан Таатталаан иһэн Сэбиэскэй былаас саҕана нэһилиэгэр ревкомнаабыт аҕатын Дмитрий Доҕордуурабы (Мэник Миитэрэйи) тутан ылан икки биэрэстэлээх суол кытыытыгар таһааран ытан кэбиспиттэрэ. 5 саастаах Дьөгүөр ийэтинээн Екатерина Васильевналыын иккиэйэх хаалбыттара. Дьөгүөр 1930-1934сс үөрэххэ дьулуура бэрт буолан Хатылыттан 7 биэрэстэлээх Чурапчы опорнай оскуолатыгар 4 сыл сатыы сылдьан үөрэммитэ.
1934с. Чурапчы улууһун бэтэринээрнэй учаастагар сэкиритээринэн, салгыы 1935с Хатылыга “Кыһыл Партизан” колхозка сэкиритээринэн үлэлиир. Онтон 1936-38сс Дьокуускайдааҕы культурнай-сырдатар оскуолаҕа үөрэнэр. Бу кэмҥэ республика хаһыаттарыгар, сурунаалларыгар “Дьөгүөр Доҕордуурап” диэн илии баттаан уонча хоһоонун, хас да фельетонун уонна ыстатыйаларын бэчээттэппитэ. Эһиилгитигэр Дьокуускайдааҕы национальнай байыаннай оскуолаҕа көһөр. Бу оскуолаҕа кини эт-хаан өттүнэн туһалаах, тыйыс эрчиллиини ылбыта. 1939с. оскуоланы бүтэрээт, “Эдэр Бассабыык” хаһыакка байыаннай отдел сэбиэдиссэйинэн үлэҕэ киирбитэ. Манна үлэлии сылдьан Советскай олоҕу уруйдуур-айхаллыыр элбэх ырыалары, хоһооннору суруйбута.
1940 сылтан саҕалаан Амма оройуонугар ОСОВИАХИМ председателинэн үлэлиэҕиттэн бу тэрилтэ маассабай-спортивнай, военизированнай күрэхтэһиилэргэ республика биир биллэр тэрилтэтинэн буола үүммүтэ. Үлэтигэр бэрткэ ылсан сырыттаҕына немецкэй-фашисткай халабырдьыттар Советскай Ийэ сиргэ сэриинэн кыыллыы саба түспүттэрэ. Егор Доҕордуурап 1941 сыл күһүнүгэр Чурапчыга ийэтигэр таарыйбакка эрэ, сурук суруйан баран Амма оройуонуттан быһа Якутскайынан Кыһыл Армияҕа сулууспалыы барбыта. Пулеметнай взводка командирынан ананан Мальта куоракка хомуурга кэлбит байыастары үөрэппитэ. Младшай лейтенант Егор Доҕордуурап 54-с армияҕа стрелковай рота командира буолбута. Кини баар полката 1942 сыл кулун тутар 23 күнүгэр диэри фронт инники линиятыгар тохтоло суох сылдьыбыта. Балаҕан ыйын 28 күнүгэр 1942 сыллаахха истребительнай рота командира лейтенант Доҕордуурап Егор Дмитриевич өстөөх бөлөҕө төгүрүктээһинин хорсуннук тоҕо көтөн тахсыы бириэмэтигэр, фашист буулдьатыттан ыараханнык бааһыран тыына быстыбыта. “Норуот чулуу уола Егор Дмитриевич Доҕордуурап, төрөөбүт дойду уонна кыайыы иннигэр, норуотун кэлэр кэскилин туһугар олоҕо быстыар диэри хорсуннук охсуһан өлбүтүн бука бары биллиннэр” диэн дириҥ хомолтолоох суругу сэриилэһэр армияттан младшай лейтенант С.М.Платонов 1943сыллаахха бэс ыйын 15 күнүгэр “Кыым” хаһыат 124№-гэр ыытан бэчээттэппит.
Нэһилиэнньэ дириҥ ытыктабылын бэлиэтээн Е.Д.Доҕордуурабы төһө кыалларынан үйэтитэ сатаата. Фроҥҥа охтубут буойун сырдык кэриэһигэр 1944 сыллаахха Хатылы киһитин уҥуоҕар пааматынньык туруоран, олохтоох оскуола пионердара үйэ-саас тухары көрөр-истэр кэриэстиир усулуобуйаларын тэрийбиттэрэ. 1965 сыллаахха Егор Доҕордуурап албан аата Хатылы орто оскуолатын пионерскай дружинатыгар иҥэриллибитэ. 1967 сыллаахха оскуола бастыҥ үөрэнээччилэрэ олорор кини аатынан паарта туруоруллубута, 1978 сылтан үөрэх сылын түмүгүнэн туйгун үөрэнээччигэ “Доҕордуурап бириэмийэтин лауреата” диэн аат олохсуйан күн бүгүҥҥэ диэри туттарыллар. 100 үбүлүөйдээх сылыгар нэһилиэк ытык миэстэтигэр монумена туруоруллубута, “Хатылы Ньургун Уола” 2-с кинигэтэ күн сирин көрбүтэ, бэс ыйын 6 күнүгэр 2016 сыллаахха Е.Д.Доҕордуурап көмүс уҥуоҕар Ленинградка Синявино бөһүөлэккэ биир дойдулаахтара баран сибэкки дьөрбөтүн, төрөөбүт тураҥ буорун илдьэн уурбуттара. Чурапчы улууһун депутаттарын сэбиэтин 2017сыл сэтинньи 17 күнүнээҕи 218№-дээх быһаарыытынан Егор Дмитриевич Доҕордуурап Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа, старшай лейтенант, кыдыйааччылар роталарын командира, снайпер, «Кыhыл Знамя» орден, «Хорсунун иhин» медаль кавалера, буойун-поэт аата Хатылытааҕы тыа сирин модельнай библиотекатыгар иҥэриллибитэ.
