Өксөкүлээх үөрэҕэ “Оттоку олук алгыһын” иҥэринэн, киһи киһитэ буол.
Алексей Елисеевич Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй “Оттоку олук алгыһа” айымньытын 1912с.Тааттаҕа суруйбута. Кини оччолорго 35 саастаах киһи. “Оттоку олук алгыһа” хоһоон орто дойду олоҕун укулаатын түстүүр. Уйгуну-быйаҥы тардар. Айылҕалыын алтыһар, айылҕаны харыстыыр сиэрдээх майгыны олохсутар. Аҕам саастаах киһи ыччакка Айыы аартыгар эркээйилэри охсор сүдү айымньы.
“Түскэ сүбэлиибин, томторго соргулуубун”.
“Аныгылыы албастаах сахха
Айхалы тардыһан
Алҕаатаҕым буоллун
Саҥа ыччаппын.
Субу кубулҕаттаах үйэҕэУруйу тосхойон
Туойдаҕым буоллун
Оҕолоох доҕорбор!
Түскэ сүбэлиибин,
Томторго соргулуубун!”
Алгыс өйү санааны сааһылыыр, куту-сүрү бөҕөргөтөр, эрэли олохсутар.
“Доҕор-атас буол”
“Ньуучча ньургунун кытта
Уруулаһар доҕор буол;
Саха талыытын кытта
Самдайдаһар атас буол.”
Омугуттан тутулуга суох бастыҥ дьону кытта алтыһары, бодоруһары сатаа.
“Үрдүк үөрэхтэн, бэрт мэйиилэн”
“Үрдүк үөрэхтээхтэри кытта
Өйөнсөн үөскээ;
Бэрт мэйиилээхтэри кытта
Тэҥнэһэн сэргэстэс!”
Үрдүк өйү баһылаан, норуоккар туһалаа, тулаҕар үтүөнү олохсут.
“Охтон биэримэ, таба ньаҥсатыма”
“Омук одурууннааҕыттан
Охтон биэримэ:
Татаар тыллаахха
Таба ньаҥсатыма!”
Дьоҥҥо сэнэппэт, атаҕастаппат туһугар элбэҕи аах, дириҥ билиилээх, эппит тылгар турар, кырдьыксыт буол.
“Иэримэ көмүс дьиэни тэнит!”
“Көй-көмүс ордууну
Көҥүлүнэн үөдүт;
Иэримэ-көмүс дьиэни
Иилээн-саҕалаан тэнит!”.
Удьуоргун үөрэт, төрдүгүн-уускун билэ улаат.
“Сыспа сиэллээҕи сырыырҕат, хоноҕор муостааҕы холбооттоо”
“Сыһыы-сыһыы муҥунан
Сыспа сиэллээҕи
Сытаан сырыырҕат:
Хотон-хотон муҥунан
Хоноҕор муостааҕы
Хотон холбооттоо!”.
Саха төрүт дьарыгын өрө тутан, уйгулаах олохтон.
“Үлүскэннээх үптэн”
“Халаан уутун
Халҕаһатын курдук
Халыан харчылан;
Үрэх-үрэх баһын
Үмүрүтэ тардар
Үлүскэннээх үптэн!”
Үллэр үбү-харчыны дириҥ билиигинэн, өркөн өйгүнэн, сиэрдээх майгыгынан ситис.
“Улахан суолталан”
“Уобалас тухары
Ордук санатар
Улахан суолталан;”
Киэҥ сирдэринэн тэлэһийэ сылдьан, дьон олоҕор улахан суолталаах кэпсэтиилэри ыытар дьоһун киһи буола улаат.
“Суон дурда, халыҥ халха буол”
“Суон норуоккар
Солбонуйар күнүгэр,
Суо дурда буол;
Хара норуоккар
Хаалар күнүгэр
Халыҥ хахха буол!”
Быһаарыылаах күн-дьыл тирээтэҕинэ, бэйэҕэр эппиэтинэһи ылан, норуоккун көмүскүүр суолга турун.
“Үс дойду өрөгөйүн үрдэт”
“Үс дойду
Өйүн түмэн
Өрөгөйүн үрдэт!”
Эйиэхэ норуот дьолун түстэһэр, бигэ олоҕу олохсутар сирдьит буоларкыах баар.
“Аҕата, ийэтэ буол!”
“Аҕыс улууһу аһатар
Араҥнарын аҕата,
Сэттэ улууһу иитэр
Иринньэхтэрин ийэтэ буол!”
Айыы тыынын ууһатар бүтүн киһи буол.
“Хатан харахтан, сытыы кылыс тыллан!”
“Абааһы санаалаахха,
Түҥнэри өйдөөххө
Үөдэн сүрэхтээххэ
Хатан харахтан,
Хабараан майгылан,
Сытыы-кылыс тыллан!”
Куһаҕаҥҥа бэринимэ, түктэригэ кииримэ.
“Сымыйаны ытыарыма!”
“Үчүгэй үрдүгэр
Мөкүнү көбүтүмэ
Кырдьык үрдүгэр
Сымыйаны ытыарыма!”
Бардам буолума, албыны-көлдьүнү тутуһума.
“Аан алаһаҥ алгыстаннын!”
“Төрөтөр оҕоҥ төлкөлөннүн,
Иитэр сүөһүҥ күрүөлэннин,
Аан алаһаҥ алгыстаннын!”
Үлэлээх-хамнастаах, дьиэлээх-уоттаах, оҕолоох-уруулаах, астаах-таҥастаах киһи буол!
“Киэргэллээх аатыҥ кэпсээҥҥэ киириэхтин”
“Киэргэллээх аатыҥ
Кэнэҕэскигэ диэри,
Кэтит Сибиир
Киэлитин тохору,
Үрүҥ күн анныгар
Кэнчиэри ыччат
Кэпсээнигэр киириэхтин!”
Аатыҥ-суолуҥ кэнчээри ыччакка үс үйэ тухары ааттанар гына олор.
“Үрдүк үтүө аатыҥ өс хоһоонугар киириэхтин…”
“Үрдүк үтүө аатыҥ
Үйэттэн үйэҕэ диэри,
Өһүккэ-омукка
Үргүлдьү сүүрэн,
Өс хоһоонугар киириэхтин…”
Норуот бастыҥ киһитэ буоларга дьулус.
“Саргылаах саастан!”
“Үгүс үөрүүлээх күннэн,
Уһун уруйдаах олохтон,
Салпат саргылаах саастан!”
Олоххун сөптөөхтүк тэринэн холкутук, көҥүллүк олор.